Tadeusz Piotrowski – zimowy Noszak i Polish Line na K2

Tadeusz Piotrowski należał do zespołu, który 13 lutego 1973 roku dokonał pierwszego zimowego wejścia na Noszak, ustanawiając zarazem pierwsze w historii zimowe wejście na siedmiotysięcznik. Trzynaście lat później, wspólnie z Jerzym Kukuczką, wszedł bez dodatkowego tlenu na K2 nową drogą środkiem południowej ściany. Pomiędzy tymi wyprawami przechodził zimą Ścianę Trolli, wspinał się na siedmiotysięczniki Hindukuszu i Karakorum oraz kierował pierwszym zimowym wejściem na Api. Pozostawił książki poświęcone wspinaniu w Norwegii, Hindukuszu, Himalajach i Karakorum. Zginął 10 lipca 1986 roku podczas zejścia z K2 Żebrem Abruzzów.

Skąd wyszedł: młodość, klub, pierwsze góry

Tadeusz Piotrowski urodził się 1 stycznia 1940 roku w Kołkach na Wołyniu, znajdujących się wówczas w Ukraińskiej SRR w granicach ZSRR. Wspinać zaczął się w czasie studiów w Szczecinie, daleko od najbliższych ścian tatrzańskich.

Wspinaczki w Tatrach rozpoczął na początku lat 60., kiedy studiował na Politechnice Szczecińskiej. Był to początek działalności, która w następnej dekadzie objęła drogi zimowe w Norwegii, wyprawy w Hindukusz oraz próbę zimową na jednym z ośmiotysięczników.

Początek lat sześćdziesiątych wyznacza punkt wyjścia do późniejszych przejść, których daty znamy od 1972 roku. W ciągu kolejnych czternastu lat jego wykaz objął zimowe przejścia ścian, wejścia na siedmiotysięczniki oraz nową drogę na K2.

Główne dokonania

Pierwszym dużym przejściem Piotrowskiego było zimowe przejście Trollryggen na Ścianie Trolli w Norwegii w 1972 roku. Do tego samego masywu wracał jeszcze dwukrotnie zimą, w 1974 i 1977 roku. Trzy zimowe przejścia z pięciu lat stały się później tematem jego książek poświęconych norweskiej ścianie i wspinaniu w warunkach zimowych.

13 lutego 1973 roku Tadeusz Piotrowski i Andrzej Zawada dokonali pierwszego zimowego wejścia na Noszak, mający 7492 m. Było to pierwsze w historii zimowe wejście na siedmiotysięcznik. Piotrowski należał do dwuosobowego zespołu szczytowego, a przebieg wyprawy opisał później w książce „W burzy i mrozie”, wydanej w 1977 roku. Noszak jest drugim pod względem wysokości szczytem Hindukuszu, po Tiricz Mirze, oraz najwyższym szczytem Afganistanu.

W 1974 roku Piotrowski uczestniczył w zimowej wyprawie Andrzeja Zawady na Lhotse. Podczas tej wyprawy zginął operator filmowy Stanisław Latałło. Była to jego pierwsza zimowa wyprawa na ośmiotysięcznik, rok po wejściu na Noszak.

W 1978 roku wszedł na Tiricz Mir Wschodni, mający 7692 m, nową drogą poprowadzoną wschodnią granią. Rok później zdobył Rakaposhi o wysokości 7788 m w Pakistanie. W 1980 roku do jego wykazu doszedł Distaghil Sar East, również położony w Pakistanie. W tych trzech kolejnych sezonach działał więc na wysokich szczytach Hindukuszu i Karakorum.

W 1983 roku Piotrowski kierował wyprawą, która dokonała pierwszego zimowego wejścia na Api o wysokości 7132 m w Nepalu. Było to jego kolejne pierwsze wejście zimowe na siedmiotysięcznik, dziesięć lat po Noszaku.

W 1986 roku celem Piotrowskiego stało się K2 o wysokości 8611 m. W zapiskach spod góry, opublikowanych w albumie „K2 1986. In memoriam Tadeusz Piotrowski” opracowanym przez Danutę Piotrowską, zanotował: „Przede mną wznosi się góra, o której marzyłem przez wiele lat. Teraz przybrała realne kształty.” Wspólnie z Jerzym Kukuczką rozpoczął wspinaczkę nową drogą środkiem południowej ściany.

Po pięciu dniach wspinaczki Piotrowski i Kukuczka osiągnęli wierzchołek K2 około godziny 18:25-18:30. Drogę, poprowadzoną centralnym filarem i żebrem ściany południowej, nazwano Polish Line, czyli Drogą Polską. Obaj wspinali się bez dodatkowego tlenu. Cała linia do dziś nie została powtórzona.

Ostatnia wyprawa

Po wejściu na K2 Piotrowski i Kukuczka schodzili drogą klasyczną, prowadzącą Żebrem Abruzzów. Jerzy Kukuczka zapisał w relacji zamieszczonej w książce „Mój pionowy świat”, że na szczycie stanęli o godzinie 18:25, gdy do zmroku pozostawała godzina.

Tadeusz Piotrowski zginął 10 lipca 1986 roku, dwa dni po wejściu na K2 nową drogą. Do wypadku doszło podczas zejścia Żebrem Abruzzów, na zalodzonym odcinku położonym według danych biograficznych na wysokości około 7900 m. Kukuczka w swojej relacji wskazywał wysokość 7700 m.

Kukuczka opisał początek wypadku słowami: „Z nogi Tadeusza spada rak! Coś krzyczę, ale tego, co się stało w następnej sekundzie, przewidzieć nie mogłem. W dół leci drugi rak!”. W dalszej części tej samej relacji zapisał: „Czuję potężne uderzenie, Tadeusz dosłownie zjeżdża po mnie i leci dalej.” Piotrowski po utracie obu raków zsunął się na partnera, a następnie spadł w przepaść.

Krzysztof Wielicki, przedstawiając historię zdobycia K2, opisał zdarzenie następująco: „W drodze powrotnej Tadziemu spadł jeden z raków, następnie drugi. W tym momencie nie asekurowali się i Tadziu również spadł.” Relacja wskazuje, że w chwili upadku wspinacze nie byli związani asekuracją. Ciała Piotrowskiego nie odnaleziono.

W relacji cytowanej przez Polskie Radio 24 Kukuczka ujął chronologię końca wyprawy w jednym zdaniu: „Niedługo cieszyliśmy się zwycięstwem. Trzeciego dnia na wysokości 7700 metrów Tadek Piotrowski spadł i zginął na miejscu.”

Dziedzictwo w faktach

Dorobek książkowy Piotrowskiego obejmuje osiem pozycji, licząc wydania polskie i przekład węgierski. W 1977 roku ukazały się „W burzy i mrozie” oraz „Himalajska zima”, a w 1982 roku „Gdy krzepnie rtęć”. „W Ścianie Trolli” wydano w 1984 roku, natomiast „W lodowym świecie Trolli” w 1986 roku.

Pośmiertnie ukazały się „Słońce nad Tiricz Mirem” w 1988 roku oraz „Naga Góra – Nanga Parbat” w 1990 roku. W 1988 roku wydano również węgierski przekład „Viharban, fagyban”. Książki obejmowały wyprawy zimowe, wspinanie na Ścianie Trolli oraz działalność w Hindukuszu, Himalajach i Karakorum.

Piotrowski został czterokrotnie uhonorowany Złotym Medalem za wybitne osiągnięcia sportowe. W jego wykazie pozostały trzy zimowe przejścia Ściany Trolli z lat 1972, 1974 i 1977, pierwsze zimowe wejścia na Noszak i Api oraz nowa droga na Tiricz Mir Wschodni. Uzupełniają go wejścia na Rakaposhi i Distaghil Sar East oraz udział w zimowej wyprawie na Lhotse.

Nazwa Polish Line odnosi się do drogi Piotrowskiego i Kukuczki poprowadzonej środkiem południowej ściany K2. Magic Line jest inną drogą, biegnącą południowo-zachodnim filarem, którą 3 sierpnia 1986 roku przeszli Wojciech Wróż, Przemysław Piasecki i Peter Božik. Wróż zginął podczas zejścia.

Biografia Piotrowskiego pozostaje związana z dwoma pierwszymi zimowymi wejściami na siedmiotysięczniki oraz z Drogą Polską na K2. Własne relacje pozostawił w książkach publikowanych od 1977 roku, a jego zapiski z ostatniej wyprawy znalazły się w albumie „K2 1986. In memoriam Tadeusz Piotrowski”. Droga Polska na południowej ścianie K2 nie została powtórzona do dziś.

Czytaj też: Jerzy Kukuczka, Wojciech Wróż i Trudne góry nie są w Himalajach.