Stacja turystyczna Orle – dawna osada hutnicza w Górach Izerskich

Stacja turystyczna „Orle” stoi w Górach Izerskich na wysokości 840 m n.p.m., u stóp Granicznika. Dzisiejszy obiekt zajmuje część zabudowy dawnej osady hutniczej Carlsthal, założonej w 1754 roku przez rodzinę Preusslerów. Po zakończeniu produkcji szkła budynki służyły kolejno administracji leśnej, niemieckiej straży granicznej oraz Wojskom Ochrony Pogranicza. Współcześnie działa tu prywatne schronisko dzierżawione od Lasów Państwowych, z częścią noclegową i bufetem. Położenie przy szlakach prowadzących od Polany Jakuszyckiej, Izerskiej Łąki i granicy z Czechami sprawia, że Orle jest punktem postoju na trasach pieszych, biegowych i narciarskich.

Położenie i kto je prowadzi

Stacja turystyczna „Orle” znajduje się w Górach Izerskich, na wysokości 840 m n.p.m. Budynki stoją u stóp Granicznika, którego wysokość wynosi 870 m. W pobliżu znajduje się przejście graniczne Orle-Jizerka, prowadzące przez most na Izerze. Obiekt należy do Nadleśnictwa Szklarska Poręba, które wydzierżawia go osobom prywatnym.

Oficjalna nazwa obiektu brzmi stacja turystyczna „Orle”, a prowadzą go prywatni dzierżawcy Lasów Państwowych. Zbiegają się tu kierunki prowadzące od Polany Jakuszyckiej, Izerskiej Łąki oraz czeskiej Jizerki, dlatego obiekt służy jako punkt postoju i baza wyjściowa w rejon Granicznika oraz doliny Izery.

Historia w datach

W 1754 roku rodzina Preusslerów założyła w tym miejscu hutę szkła Carlsthal. Przy zakładzie powstała osada zamieszkana przez rodziny hutników, a w jej zabudowie działała również gospoda. Huta pracowała do 1890 roku, czyli przez ponad 130 lat.

Po zamknięciu huty dawny budynek administracyjny został przeznaczony na leśniczówkę. W późniejszym okresie Niemcy utworzyli w tym miejscu posterunek Grenzschutzu. Po 1945 roku działała tu Strażnica WOP Orle, wykorzystująca położenie osady przy granicy. Kolejne funkcje zabudowy wynikały zatem z gospodarki leśnej i ochrony pogranicza.

Do obecnych potrzeb turystycznych przystosowano ocalałe budynki o różnych pierwotnych funkcjach. Dawna leśniczówka mieści bufet oraz niewielką wystawę przedmiotów pochodzących sprzed 1945 roku. Część noclegowa znajduje się w jednej z dwóch przedwojennych strażnic. W 2004 roku, w 250-lecie założenia huty Carlsthal, odsłonięto w Orlu pomnik hutnika ustawiony na cokole.

Jak dojść

Jeden z kierunków dojścia rozpoczyna się na Polanie Jakuszyckiej. Początkowy odcinek prowadzi szlakiem żółtym, natomiast od Rozdroża pod Działem Izerskim do Orla należy iść za znakami zielonymi. Przy planowaniu przejścia trzeba zwrócić uwagę na zmianę koloru szlaku na rozdrożu. Trasa łączy Polanę Jakuszycką ze stacją bez konieczności wybierania podejścia od północy.

Od strony północnej do Orla dochodzi szlak czerwony prowadzący od Izerskiej Łąki, nazywanej również Halą Izerską. Kolejny kierunek wyznacza przejście graniczne Orle-Jizerka i most na Izerze, którym można dotrzeć od strony czeskiej. Układ tych dróg pozwala zaplanować przejście przez stację, zamiast wracać tą samą trasą. Czas należy wyznaczyć stosownie do wybranego punktu rozpoczęcia, własnego tempa oraz warunków panujących na szlakach.

Co oferuje i dla kogo

Zaplecze stacji rozdzielono między zachowane budynki dawnej osady i strażnicy. W byłej leśniczówce działa bufet, przy którym urządzono niewielką wystawę przedmiotów sprzed 1945 roku. Noclegi znajdują się w jednej z dwóch przedwojennych strażnic. Całość pozostaje w rękach dzierżawców Nadleśnictwa Szklarska Poręba.

Rodziny mogą traktować stację jako cel przejścia rozpoczynanego na Polanie Jakuszyckiej, z uwzględnieniem zmiany znaków z żółtych na zielone przy Rozdrożu pod Działem Izerskim. Biegacze górscy mogą łączyć ten kierunek ze szlakiem czerwonym od Izerskiej Łąki albo z trasą prowadzącą ku mostowi na Izerze. Zimą ten sam układ dróg pozwala narciarzom zaplanować postój w Orlu oraz dalszy wariant po polskiej lub czeskiej stronie granicy.

Orle bywa celem krótszego przejścia z Polany Jakuszyckiej albo przystankiem na trasie przecinającej Góry Izerskie. Położenie na wysokości 840 m n.p.m., przy kilku kierunkach znakowanych szlaków, określa jego funkcję jako stacji turystycznej na pograniczu polsko-czeskim.

Czytaj też: Chatka Górzystów i Schronisko na Stogu Izerskim.

Schronisko PTTK Orle. Fot. ŠJů, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0