Ryszard Pawłowski – pięć wejść na Everest i ostatnia wspinaczka Kukuczki
Ryszard Pawłowski wszedł na jedenaście z czternastu ośmiotysięczników, pięciokrotnie osiągnął wierzchołek Mount Everestu, a w 2024 roku jako pierwszy Polak skompletował Wulkaniczną Koronę Ziemi. Jego pierwszy ośmiotysięcznik, Broad Peak, przypadł na 1984 rok. Pięć lat później wspinał się z Jerzym Kukuczką południową ścianą Lhotse i przeżył wypadek, w którym zginął jego partner. Kolejne dekady przyniosły wejścia na Annapurnę, K2, oba Gaszerbrumy, Manaslu oraz cztery dalsze wejścia na Mount Everest, prowadzone od strony północnej.
Skąd wyszedł: młodość, klub, pierwsze góry
Ryszard Pawłowski urodził się 24 czerwca 1950 roku w Bogatyni na Dolnym Śląsku. Z Katowicami związały go później szkoła górnicza, praca w kopalni oraz działalność w Klubie Wysokogórskim Katowice.
Pawłowski ukończył studia i miał zapewnioną pracę w kopalni. Otrzymywał również propozycje objęcia tam stanowisk, jednak wspinaczka zajmowała w jego działalności coraz więcej miejsca. Po latach odniósł się do tego wyboru w wywiadzie Bartka Andrzejewskiego dla onthesummit.pl z 12 stycznia 2015 roku, przedrukowanym 3 stycznia 2021 roku na himalman.wordpress.com: „Mimo, że miałem zapewnioną pracę na kopalni, a niejednokrotnie trafiały mi się również propozycje objęcia tam intratnych stanowisk, mimo, że skończyłem studia, to i tak najbardziej pasjonowała mnie wspinaczka.”
Zaplecze klubowe zapewniał mu Klub Wysokogórski Katowice. To z tym środowiskiem pozostawał związany, gdy przechodził od wcześniejszej działalności górskiej do wypraw na ośmiotysięczniki. Pierwszy ośmiotysięcznik zdobył w wieku trzydziestu czterech lat, a po Broad Peaku przyszły kolejne wyprawy w Karakorum i Himalaje.
Główne dokonania
W 1984 roku Pawłowski wszedł na Broad Peak drogą klasyczną. Był to jego pierwszy zdobyty ośmiotysięcznik. Od wejścia na Broad Peak do osiągnięcia jedenastego ośmiotysięcznika na Manaslu minęły 33 lata. W tym okresie znalazły się wyprawy drogami klasycznymi, wspinaczka północnym filarem K2 oraz dwa ośmiotysięczniki zdobyte w odstępie pięciu dni.
24 października 1989 roku Pawłowski wspinał się z Jerzym Kukuczką południową ścianą Lhotse. Była to ostatnia wspinaczka Kukuczki. Na wysokości około 8300 m Kukuczka odpadł, a lina pękła, wskutek czego wspinacz zginął. Pawłowski nie odniósł poważnych obrażeń, przeżył wypadek i sam zszedł ze ściany.
W 1991 roku kolejnym celem Pawłowskiego była Annapurna. Wszedł na szczyt drogą Boningtona podczas wyprawy, w której uczestniczyli między innymi Krzysztof Wielicki, Wanda Rutkiewicz, Bogdan Stefko i Jerzy Sprutta. Był to drugi z jedenastu ośmiotysięczników w jego wykazie.
W 1994 roku Pawłowski po raz pierwszy osiągnął wierzchołek Mount Everestu, wchodząc drogą klasyczną. Rok później stanął na nim ponownie, tym razem od strony północnej. Następne wejścia przypadły na lata 1999, 2012 i 2014, a każde z nich również prowadziło od północy. Łącznie w latach 1994-2014 Pawłowski pięciokrotnie wszedł na Mount Everest.
Do liczby tych wejść odniósł się w rozmowie z Bartkiem Andrzejewskim opublikowanej przez onthesummit.pl, a następnie przedrukowanej na himalman.wordpress.com. Powiedział wówczas: „wstyd mi się przyznawać, że byłem 5 razy na Mount Evereście”. Ostatnie z tych wejść odbyło się w 2014 roku, dwie dekady po pierwszym.
Między drugim a trzecim wejściem na Mount Everest Pawłowski wspinał się na K2. W 1996 roku osiągnął wierzchołek północnym filarem, prowadzącym od strony chińskiej. Był to kolejny ośmiotysięcznik Karakorum w jego wykazie po Broad Peaku. Rok później wrócił w ten sam łańcuch górski, realizując dwa wejścia podczas jednego sezonu.
15 lipca 1997 roku Pawłowski wszedł na Gaszerbrum I. Pięć dni później, 20 lipca, osiągnął wierzchołek Gaszerbrumu II. Oba ośmiotysięczniki zdobył w jednym sezonie, w odstępie pięciu dni.
Po trzecim wejściu na Mount Everest w 1999 roku Pawłowski wracał na ten szczyt jeszcze dwukrotnie. W 2012 roku ponownie osiągnął wierzchołek od strony północnej, a w 2014 roku wszedł tą samą stroną. Pierwsze i ostatnie z jego pięciu wejść dzieliło dwadzieścia lat.
W 2017 roku Pawłowski wszedł na Manaslu. Był to jedenasty ośmiotysięcznik w jego wykazie. Nie znalazły się w nim Dhaulagiri, Kanczendzonga i Makalu. Wejście na Manaslu zamknęło okres 33 lat liczony od pierwszego ośmiotysięcznika, Broad Peaku zdobytego w 1984 roku.
Chronologia tych wypraw obejmuje różne rejony i drogi. Broad Peak został zdobyty drogą klasyczną, Annapurna drogą Boningtona, a K2 północnym filarem od strony chińskiej. Na Mount Everest Pawłowski wszedł raz drogą klasyczną oraz cztery razy od północy. Osobne miejsce zajmuje południowa ściana Lhotse, gdzie w 1989 roku jego partnerem był Jerzy Kukuczka.
Ostatnie lata
Po wejściu na Manaslu w 2017 roku wykaz Pawłowskiego obejmował jedenaście ośmiotysięczników. Kolejnym celem stała się Wulkaniczna Korona Ziemi, czyli najwyższe wulkany poszczególnych kontynentów.
Skompletował ją w 2024 roku jako pierwszy Polak, czterdzieści lat po wejściu na pierwszy ośmiotysięcznik i trzydzieści lat po pierwszym wejściu na Mount Everest.
Dziedzictwo w faktach
W dorobku Pawłowskiego znajduje się jedenaście z czternastu ośmiotysięczników, pięć wejść na Mount Everest oraz skompletowana Wulkaniczna Korona Ziemi. Przez cały ten czas jego zapleczem pozostawał Klub Wysokogórski Katowice.
W jego wykazie znajdują się Broad Peak zdobyty drogą klasyczną, Annapurna drogą Boningtona, K2 północnym filarem oraz Gaszerbrum I i Gaszerbrum II osiągnięte w odstępie pięciu dni. Osobnym faktem tej biografii pozostaje udział w ostatniej wspinaczce Jerzego Kukuczki na południowej ścianie Lhotse 24 października 1989 roku. Pawłowski przeżył pęknięcie liny na wysokości około 8300 m i samodzielnie zszedł po śmierci partnera. Od pierwszego ośmiotysięcznika w 1984 roku do Wulkanicznej Korony Ziemi w 2024 roku minęło czterdzieści lat wypraw.
Czytaj też: Jerzy Kukuczka, Kolejki na Evereście i Komercjalizacja alpinizmu.