Anna Czerwińska – Nanga Parbat w zespole kobiecym i Korona Ziemi
Anna Czerwińska jako pierwsza Polka skompletowała Koronę Ziemi, kończąc ją wejściem na Mount Everest 22 maja 2000 roku. Na najwyższy szczyt świata weszła w wieku 50 lat, jako druga Polka i 13. osoba z Polski. Jej działalność obejmowała Alpy, Karakorum, Himalaje, Antarktydę oraz najwyższe szczyty pozostałych kontynentów. Od kobiecego przejścia północnej ściany Matterhornu w 1977 roku po samotne wejście na Makalu w 2006 roku uczestniczyła w wyprawach kobiecych, próbach nowych dróg i projektach wieloletnich. Była związana z Klubem Wysokogórskim Warszawa i Polskim Związkiem Alpinizmu.
Skąd wyszła: młodość, klub, pierwsze góry
Anna Czerwińska urodziła się 10 lipca 1949 roku w Warszawie. Jej macierzystą organizacją był Klub Wysokogórski Warszawa. Należała również do Polskiego Związku Alpinizmu, a z czasem została członkinią honorową obu organizacji.
W 1977 roku Czerwińska i Krystyna Palmowska dokonały letniego kobiecego przejścia północnej ściany Matterhornu. Rok później na tej samej ścianie działał czteroosobowy zespół w składzie: Czerwińska, Palmowska, Wanda Rutkiewicz i Irena Kęsa. W 1978 roku wspinaczki zakończyły się pierwszym kobiecym zimowym przejściem północnej ściany Matterhornu.
W 1979 roku Czerwińska przeniosła działalność do Karakorum. Razem z Palmowską weszła na Rakaposhi (7788 m), poprowadzoną wówczas nową drogą. Było to pierwsze kobiece wejście na ten szczyt. Od końca lat siedemdziesiątych wyprawy w góry wysokie stały się stałą częścią jej działalności.
Główne dokonania
W 1982 roku Czerwińska po raz pierwszy próbowała wejść na K2, osiągając 7000 m na Żebrze Abruzzów. W 1983 roku weszła w dwuosobowym zespole kobiecym na Rocky Summit (8028 m), przedwierzchołek Broad Peaku. Kolejna próba na K2 w 1984 roku zakończyła się na wysokości 7350 m. W 1985 roku zdobyła Nanga Parbat (8126 m), swój pierwszy ośmiotysięcznik, dokonując pierwszego wejścia na ten szczyt w zespole kobiecym.
W 1986 roku ponownie działała na K2. Podczas próby przejścia nowej drogi filarem, określanej jako Magic Line, dotarła do około 8200 m. Jej wspólne wyprawy z Wandą Rutkiewicz obejmowały zimowe przejście Matterhornu w 1978 roku, próbę na K2 w 1982 roku oraz wyprawę na Nanga Parbat w 1985 roku.
Równolegle realizowała Koronę Ziemi. Na Mont Blanc weszła w 1978 roku, na Aconcaguę i Kilimandżaro w 1995 roku, a na Denali, Elbrus oraz Górę Kościuszki w 1996 roku. W 1998 roku zdobyła Masyw Vinsona na Antarktydzie, natomiast w 1999 roku weszła na Jayę.
Na Mount Everest weszła 22 maja 2000 roku około godziny 10:00, używając tlenu z butli. Atak rozpoczęła samotnie 21 maja o godzinie 23:00 z Przełęczy Południowej. Była drugą Polką po Wandzie Rutkiewicz i 13. osobą z Polski na szczycie, a w wieku 50 lat została najstarszą wówczas kobietą, która go osiągnęła. We wspomnieniu opublikowanym przez wspinanie.pl w maju 2020 roku mówiła: „Najgorsza była samotność, grań pusta, nikogo nie widziałam.” Wejściem tym ukończyła Koronę Ziemi jako pierwsza Polka i druga osoba z Polski po Leszku Cichym.
W 2000 roku osiągnęła również środkowy wierzchołek Sziszapangmy (8013 m), niebędący głównym szczytem masywu. Rok później weszła na Lhotse (8501 m), dokonując pierwszego polskiego kobiecego wejścia, oraz na Czo Oju (8201 m). W 2003 roku zdobyła Gaszerbrum II (8034 m). W 2006 roku samotnie weszła na Makalu (8485 m), co było pierwszym polskim kobiecym wejściem na ten szczyt.
Ostatnia wyprawa
W 2010 roku Czerwińska ponownie podjęła próbę wejścia na K2. Było to jej kolejne działanie na tej górze po wyprawach z lat 1982, 1984 i 1986. Wcześniej najwyżej dotarła w 1986 roku, kiedy podczas próby przejścia Magic Line osiągnęła około 8200 m.
Anna Czerwińska zmarła 31 stycznia 2023 roku w Warszawie w wieku 73 lat. Pogrzeb odbył się 16 lutego 2023 roku. Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Dziedzictwo w faktach
Dorobek Czerwińskiej obejmuje pierwsze kobiece przejścia północnej ściany Matterhornu, pierwsze polskie kobiece wejścia na Lhotse i Makalu oraz ukończenie Korony Ziemi jako pierwsza Polka. W zestawieniu jej wypraw pozostają też trzy próby na K2 z lat osiemdziesiątych oraz powrót pod tę górę w 2010 roku.
Czerwińska była członkinią honorową Polskiego Związku Alpinizmu oraz macierzystego Klubu Wysokogórskiego Warszawa. Po jej śmierci Kinga Baranowska napisała we wspomnieniu opublikowanym przez wspinanie.pl w lutym 2023 roku: „Zapamiętam Anię jako osobę szaloną na swój sposób, w dobrym tego słowa znaczeniu”.
Czytaj też: Wanda Rutkiewicz, Ryszard Pawłowski i Kolejki na Evereście.