Bacówka PTTK w Jaworcu – najniżej położona bacówka w Bieszczadach

Bacówka PTTK w Jaworcu to pierwsza bacówka, jaką PTTK postawiło w Bieszczadach. Stoi na wysokości 605 metrów n.p.m. – najniżej ze wszystkich bacówek w regionie – na skraju polany, gdzie przed wojną kończyła się zabudowa Jaworca. Wieś została wysiedlona w 1947 roku, po niej został tylko budynek bacówki, kamienny krzyż i ścieżka historyczna prowadząca wzdłuż dawnych zagród. Obiekt figuruje w ewidencji schronisk turystyki kwalifikowanej i działa całorocznie. Na stałe mieszka w nim ekipa gospodarzy, a w jednym z pomieszczeń stacjonuje dyżurka GOPR. Przez Jaworzec przebiega jeden znakowany szlak pieszy – czarny – łączący Dołżycę z Przełęczą Mieczysława Orłowicza.

Położenie i kto je prowadzi

Bacówka PTTK „Jaworzec” znajduje się w środkowo-zachodniej części polskich Bieszczadów, w gminie Cisna, na wysokości 605 m n.p.m. Obiektem zarządza Bieszczadzkie Schroniska i Hotele PTTK Sp. z o.o. z siedzibą w Sanoku przy ul. Mickiewicza 29. Bieżącą obsługę prowadzą gospodarze, z którymi kontakt możliwy jest pod adresem e-mail jaworzeccisna@gmail.com oraz pod numerami telefonu +48 733 119 625 i +48 534 643 873. Oficjalna strona internetowa bacówki to jaworzec.pl. Bacówka należy do schronisk turystyki kwalifikowanej i stanowi węzeł szlaków w środkowej części Bieszczadów – jest bazą wypadową na Połoninę Wetlińską oraz punktem etapowym Głównego Szlaku Beskidzkiego. Przez obiekt przebiega jeden znakowany szlak pieszy: czarny Dołżyca – Falowa – Jaworzec – Przełęcz M. Orłowicza.

Historia w datach

Wieś Jaworzec w 1921 roku liczyła 78 domów i 501 mieszkańców. W 1939 roku, wraz z przysiółkami, mieszkało tu 670 osób, głównie grekokatolików. W latach 1945-1947 mieszkańców wysiedlono, a wieś przestała istnieć. W 1974 roku Dyrekcja Zrzeszenia Gospodarstwa Turystycznego PTTK w Warszawie przyjęła koncepcję budowy sieci bacówek – schronisk turystyki kwalifikowanej. Koordynatorem i inicjatorem programu był Edward Moskała. 15 stycznia 1975 roku Naczelnik Powiatu Bieszczadzkiego w Lesku wydał Okręgowemu Zespołowi Obiektów Turystycznych w Sanoku pozwolenie na budowę dwóch schronisk: w Brzegach Górnych oraz w Jaworcu. Autorem projektu architektonicznego był Stanisław Karpiel z Zakopanego. Budowę przeprowadzono w latach 1974-1976, a wykonawcą był Zakład Remontowo-Budowlany PTTK w Sanoku.

3 października 1976 roku bacówkę uroczyście oddano do użytku. Była to pierwsza bacówka w Bieszczadach i trzeci tego typu obiekt w polskich Karpatach. Po pożarze bacówki na Lubaniu w Gorcach (1978) stała się drugą najstarszą zachowaną bacówką w Polsce. Budynek jest drewniany, postawiony na kamiennej podmurówce i kryty gontem. Od początku nie ma podłączenia do sieci elektrycznej – po zmroku prąd dostarcza agregat. Bacówka nie jest zelektryfikowana. 14 czerwca 2012 roku otwarto w Jaworcu ścieżkę historyczną „Bieszczady Odnalezione”, która wiedzie po nieistniejących wsiach Jaworzec, Łuh i Zawój, z dwujęzycznymi tablicami polsko-ukraińskimi. W 2014 roku wolontariusze Stowarzyszenia Rozwoju Wetliny i Okolic we współpracy ze Stowarzyszeniem Magurycz zrekonstruowali żelazny krzyż na cokole z piaskowca, ufundowany przez mieszkańców Jaworca na pamiątkę zniesienia pańszczyzny w 1848 roku.

Jak dojść

Do bacówki można dotrzeć pieszo lub samochodem, choć droga jest wąska i lokalnie utwardzona. Z Kalnicy do Jaworca prowadzi droga o długości 3,5 km, którą można pokonać w około 40-50 minut pieszo. Kalnica leży nad Wetlinką, prawobrzeżnym dopływem Solinki, przy drodze wojewódzkiej nr 897. Jedyny znakowany szlak pieszy przez Jaworzec to czarny: Dołżyca – Falowa – Jaworzec – Przełęcz Mieczysława Orłowicza. Z Jaworca na Przełęcz Orłowicza trzeba iść około 3 godzin, a w dół – 2 godzin i 20 minut. Z Przełęczy Orłowicza dalej czerwonym Głównym Szlakiem Beskidzkim można dotrzeć na Połoninę Wetlińską (ok. 1 h 35 min schodząc z połoniny na przełęcz) lub do Chatki Puchatka (ok. 1 h 50 min; dawniej schronisko PTTK, obecnie Schron Turystyczny BdPN bez funkcji noclegowej). Dojście z Wetliny do Jaworca wymaga najpierw dotarcia na Przełęcz Orłowicza (ok. 1 h 30 min), a stamtąd czarnym szlakiem w dół (2 h 20 min) – łącznie ok. 4 godzin. Samochód można zostawić w Kalnicy, skąd odległość drogowa do bacówki wynosi 3,5 km. Bacówka leży też 10 km od Wetliny i 15 km od Cisnej.

Co oferuje i dla kogo

Bacówka dysponuje 26 miejscami noclegowymi w pokojach 2-, 4-, 5- i 7-osobowych (według danych portalu regionalnego) lub 1-, 2-, 3-, 5-, 8- i 9-osobowych (według Wikipedii). Oprócz głównego budynku istnieje druga, mniejsza konstrukcja – „gazdówka” – z osobnym cennikiem. Obok bacówki znajduje się pole namiotowe. Nocleg kosztuje 85 zł za pierwszą dobę w bacówce i 75 zł w gazdówce, każda kolejna odpowiednio 75 i 65 zł, a miejsce na polu namiotowym 28 zł od osoby. W budynku działa bufet turystyczny. Na oficjalnej stronie bacówki w sekcji „Tak o Nas mówią” opublikowano opinię gościa, która brzmi: „Pyszne wg własnego pomysłu przerobione potrawy regionalne. Miła obsługa.” – materiał ma charakter marketingowy, nie jest źródłem faktograficznym. Bacówka nie ma dostępu do sieci elektrycznej, po zmroku uruchamiany jest agregat prądotwórczy. Przez obiekt prowadzi jeden szlak – czarny – co czyni go dogodnym punktem wypadowym dla turystów pieszych zmierzających na Połoninę Wetlińską lub wędrujących Głównym Szlakiem Beskidzkim. Zimą okolica nadaje się do narciarstwa biegowego, a w sezonie letnim – do wycieczek rowerowych i pieszych. Do Kalnicy można dojechać samochodem, dalej drogą pieszą lub rowerem. Jaworzec to miejsce, skąd w ciągu jednego dnia można wyjść na Połoninę Wetlińską i wrócić, a wieczorem odpocząć przy agregacie, który włącza światło na kilka godzin.

Czytaj też: Bacówka PTTK pod Honem i Bacówka PTTK pod Małą Rawką.

Bacówka PTTK w Jaworcu. Fot. Pudelek, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0