Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich – najwyżej położone w polskich Tatrach

Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich stoi nad Przednim Stawem Polskim, poniżej Niżniej Kopy. Położone na wysokości 1671 m n.p.m., jest najwyżej usytuowanym schroniskiem wśród obiektów ujętych w nazwie PTTK. Obecny budynek jest piątym schroniskiem wzniesionym w tej dolinie, a jego poprzednicy powstali kolejno w 1876, 1898, 1932 i 1947 roku. Dzisiejszy obiekt otwarto w marcu 1956 roku. Prowadzi go Maria Krzeptowska wraz z rodziną Krzeptowskich. Zbiegają się tu szlaki prowadzące między innymi na Zawrat, Kozią Przełęcz i Krzyżne, dlatego budynek służy zarówno jako cel całodziennego podejścia, jak i baza przed dalszą drogą.

Położenie i kto je prowadzi

Schronisko znajduje się w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, na wysokości 1671 m n.p.m. Budynek stoi nad Przednim Stawem Polskim, którego lustro wody leży na wysokości 1668 m, a nie nad Wielkim Stawem Polskim. Powyżej doliny znajdują się szlaki prowadzące ku grani, natomiast główne dojście od strony Palenicy Białczańskiej biegnie przez Wodogrzmoty Mickiewicza i Dolinę Roztoki. Położenie nad Przednim Stawem Polskim wyznacza funkcję obiektu jako punktu noclegowego i węzła kilku tras wysokogórskich.

Obiekt działa jako Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Gospodarzami są Maria Krzeptowska i jej rodzina, związana z prowadzeniem tego schroniska. Z Doliny Pięciu Stawów Polskich można kierować się na Zawrat, Kozią Przełęcz oraz Krzyżne, a także zejść Doliną Roztoki albo przejść w stronę Morskiego Oka przez Świstówkę.

Historia w datach

Pierwsze schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich powstało w 1876 roku. Był to kamienny obiekt Towarzystwa Tatrzańskiego, noszący imię Ludwika Zejsznera. W 1898 roku zastąpiło go drugie schronisko, tym razem drewniane. Obecny budynek jest piątym schroniskiem w historii doliny.

Trzecie schronisko oddano do użytku w 1932 roku. Budynek funkcjonował do maja 1945 roku, kiedy spłonął. W 1947 roku uruchomiono czwarte schronisko, drewniane i jednoizbowe. Było ono rozwiązaniem poprzedzającym budowę większego obiektu nad Przednim Stawem Polskim.

Prace nad obecnym schroniskiem trwały od 1947 do 1953 roku. Budynek powstał według wspólnego projektu Anny Górskiej, Jana Olafa Chmielewskiego, Jędrzeja Czarniaka, Gerarda Ciołka i Jerzego Mokrzyńskiego. Uroczyste otwarcie odbyło się w marcu 1956 roku. Chronologia pięciu obiektów obejmuje zatem okres od kamiennego schroniska Towarzystwa Tatrzańskiego po obecny gmach PTTK.

Schronisko jest czynne przez cały rok i dysponuje 67 miejscami rozmieszczonymi w 13 pokojach. Energię elektryczną dostarcza własna elektrownia wodna. Turbogenerator z turbiną Peltona jest napędzany wodą doprowadzaną z Wielkiego Stawu Polskiego i pracuje ze stałą mocą 50 kW. Wielki Staw zasila urządzenie, choć sam budynek stoi nad Przednim Stawem Polskim.

Jak dojść

Najczęściej wybierane dojście rozpoczyna się w Palenicy Białczańskiej. Czerwony szlak prowadzi szosą do Wodogrzmotów Mickiewicza, a przejście tego odcinka zajmuje 40-50 min. Następnie należy wejść na zielony szlak biegnący Doliną Roztoki. Czas przejścia od Wodogrzmotów do Wielkiego Stawu Polskiego wynosi 2 godz. 5 min, a cała droga z Palenicy zajmuje około 2 godz. 45 min – 3 godz.

W górnej części Doliny Roztoki można wybrać czarny wariant prowadzący bezpośrednio nad Przedni Staw Polski. Zielony szlak dochodzi natomiast w rejon Wielkiego Stawu Polskiego. Przy planowaniu podejścia trzeba uwzględnić różnicę między położeniem schroniska nad Przednim Stawem a przebiegiem zielonego szlaku w stronę Wielkiego Stawu. Ostatni odcinek trasy należy dobrać do wybranego wariantu jeszcze przed wejściem w górną część doliny.

Od strony Morskiego Oka prowadzi niebieski szlak przez Świstówkę. Dłuższe dojście z Murowańca biegnie żółtym szlakiem przez Pańszczycę i Krzyżne: odcinek do Krzyżnego zajmuje 3 godz., a zejście z Krzyżnego nad Wielki Staw Polski kolejne 1 godz. 20 min. Łączny czas tego wariantu wynosi około 4 godz. 20 min. Odcinek przez Wołoszyn pozostaje zamknięty od 1932 roku ze względu na ścisły rezerwat.

Co oferuje i dla kogo

Obiekt przyjmuje turystów przez cały rok, a szczegóły dotyczące noclegów, rezerwacji i działalności bufetu podaje operator schroniska. Przed wyjściem należy sprawdzić bieżące zasady pobytu bezpośrednio u gospodarzy, szczególnie przy planowaniu noclegu w sezonie letnim lub zimowym. Położenie na wysokości 1671 m n.p.m. wymaga dopasowania trasy do warunków, długości dnia i możliwości uczestników wycieczki.

Dolina obejmuje Wielki Staw Polski na wysokości 1665 m, Przedni i Mały Staw Polski na wysokości 1668 m, Czarny Staw Polski na wysokości 1722 m oraz Zadni Staw Polski na wysokości 1890 m. W Dolince pod Kołem leży również okresowe Wole Oko na wysokości 1862 m, określane jako najmniejsze, szóste jeziorko doliny. Niebieski szlak prowadzi przez Dolinkę pod Kołem na Zawrat, a przejście ze schroniska zajmuje 1 godz. 40 min.

Schronisko może być celem dla rodzin wybierających trasę odpowiadającą ich przygotowaniu, punktem postoju dla biegaczy górskich oraz bazą dla turystów zimowych i narciarzy. Z doliny prowadzą dojścia na Orlą Perć: niebieskie na Zawrat, żółte na Kozią Przełęcz i żółte na Krzyżne. Sama Orla Perć biegnie od Zawratu do Krzyżnego, natomiast Świnica nie znajduje się na jej przebiegu.

Układ szlaków pozwala rozpocząć przy schronisku drogę ku grani albo zejść w stronę Palenicy Białczańskiej i Morskiego Oka. Całoroczne działanie budynku umożliwia planowanie pobytu w różnych porach roku, lecz wybór wariantu dojścia powinien odpowiadać aktualnym warunkom. Od otwarcia w marcu 1956 roku piąte schronisko nad Przednim Stawem Polskim pozostaje stałą bazą na trasach między Doliną Roztoki, Zawratem, Kozią Przełęczą i Krzyżnem.

Czytaj też: Schronisko nad Morskim Okiem, Schronisko w Dolinie Roztoki i Murowaniec na Hali Gąsienicowej.

Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Fot. Ciacho5, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0